Jesteś w: strona główna
czcionka +1 czcionka -1 włącz opcje dla niepełnosprawnych

Meble Warsztatów Krakowskich i Spół­dzielni „Ład"

Potrzeba wspólnej organizacji artystów, architektów i rzemieślników doprowa­dziła do powstania stowarzyszenia na­zwanego Warsztatami Krakowskimi, istniejącego od 1913 do 1926 roku. Najba­rdziej znanymi projektantami w Warsz­tatach Krakowskich byli Wojciech Jast­rzębowski (uczeń Wyspiańskiego), Ka­rol Stryjeński, Józef Czajkowski, Fran­ciszek Mączyński i Wiesław Zarzycki. Działalność Warsztatów Krakows­kich miała charakter artystyczno-wy­twórczy i była wyrazem tendencji mode­rnistycznych w naszej sztuce użytkowej i zdobniczej. Meble wytwarzane w War­sztatach Krakowskich charakteryzowa­ły się surowymi kształtami i skromnymi ornamentami. Dążono do bezpretensjo-nalności i funkcjonalności. Ponieważ w poszukiwaniu narodowego stylu po­zostawiano artystom dowolność wypo­wiedzi, istniała duża różnorodność form. Do produkcji mebli stosowano kra­jowe gatunki drewna, jak sosna, mod­rzew, dąb, jesion. Meble wykonywano z drewna litego, ukazując konstrukcję tam, gdzie mogła ona podnieść wartość artystyczną mebla. Powierzchnię mebli wykańczano nie tylko na połysk, ale również na mat (tablica XXI). W roku 1926 Warsztaty Krakowskie uległy likwidacji, a w Warszawie założo­no Spółdzielnię Artystów Plastyków „Ład". Założeniami „Ładu" była ścisła współpraca między artystą projektan­tem a rzemieślnikiem wykonawcą. Częs­to autor sam był wykonawcą własnego projektu. Projektowano zarówno nieb­ie, jak i całe wnętrza. Meble wytwarzano głównie z drew­na sosny (niekiedy palonej), brzostu (wiązu górskiego), jesionu, jaworu i cza­rnego dębu. Wykonywano je przede wszystkim z drewna litego, niemal nie używając oklein. Wyplatano również meble z wikliny. Do najbardziej zna­nych należą funkcjonalne meble Włady­sława Wołkowskiego, o estetycznych, fantazyjnych kształtach. Po 1950 roku w meblach „Ładu" zaczęto   szeroko   stosować   tworzywa drzewne i okleiny, a wymiary mebli dostosowano do małych mieszkań. Me­ble te — lekkie i doskonałe w propor­cjach — wykazują dużą trwałość. Są ciągle poszukiwane, zwłaszcza że z po­szczególnych mebli można tworzyć kom­plety stanowiące wyposażenie wnętrz. Do znanych projektantów tych me­bli należy zaliczyć: Franciszka Aplewi-cza, Marię Chomentowską, Wojciecha Jastrzębowskiego, Czesława Knothe, Jana Kurzątkowskiego, Władysława Księżyca, Hannę Lachert, Ewę Milews­ką, Andrzeja Nehringa, Izabelę Szerska--Sternińską, Mariana Sigmunda, Olgie­rda Szlekysa, Władysława Wincze, Wła­dysława Wołkowskiego, Hannę Żarską i Irenę Żmudzińską.